Çocuklarda Dirsek Çıkığı
Yazar: Prof. Dr Fahri Erdoğan
Kategoriler:
Dirsek eklemi çocukluk döneminde gelişmeye devam eder. Bu nedenle bağlar ve eklem çevresindeki yapılar bazı hareketlere karşı daha hassas olabilir. Ani çekme, düşme veya kolun ters yönde zorlanması dirsek yaralanmasına yol açabilir. Çocuk kolunu kullanmak istemeyebilir. Dirseğini belirli bir pozisyonda da tutabilir. Çocuklarda dirsek çıkığı her yaşta aynı şekilde görülmez. Yaralanmanın türü ve şiddeti belirtileri değiştirebilir. Bu nedenle çocuğun kolunu nasıl kullandığı dikkatle izlenmelidir. Belirtiler devam ederse ortopedi uzmanına başvurulması gerekir.
Yazı İçeriği
Çocuklarda Dirsek Çıkığı Neden Olur?
Küçük çocuklarda dirsek çevresindeki bağlar yetişkinlere göre daha esnek olabilir. Bu durum eklem çevresindeki yapıların ani çekmelere karşı daha hassas olmasına neden olabilir. Çocuğu elinden tutarak yukarı kaldırmak risk oluşturabilir. Düşerken kolundan aniden çekmek de dirseği zorlayabilir. Oyun sırasında kolun hızlı şekilde çekilmesi benzer bir yaralanmaya yol açabilir.
Düşme de sık karşılaşılan nedenlerden biridir. Çocuk koşarken dengesini kaybedebilir. Açık eli üzerine düşmesi dirseğe yük bindirebilir. Dirseğin doğrudan zemine çarpması da yaralanmaya neden olabilir. Bisiklet, paten veya spor sırasında yaşanan kazalar daha büyük çocuklarda risk oluşturabilir.
Küçük yaşlarda görülen bazı durumlar “dadı dirseği” olarak bilinen radial baş subluksasyonu ile ilişkilidir. Bu durumda ön kol kemiklerinden birinin baş kısmı çevresindeki bağdan kısmen sıyrılır. Bu tablo tam dirsek çıkığından farklıdır. Ancak aileler iki durumu benzer şekilde tarif edebilir.
Dirsek yaralanması değerlendirilirken olayın nasıl gerçekleştiği önemlidir. Yüksekten düşme veya sert darbe varsa kırık ihtimali de düşünülür. Şişlik ve belirgin şekil bozukluğu daha ciddi bir yaralanmaya işaret edebilir. Bu nedenle travmanın türü tanı ve tedavi planında önem taşır.
Çocuklarda Dirsek Çıkığı Nasıl Anlaşılır?
Dirsek yaralanmasından sonra çocuk kolunu kullanmayı bırakabilir. Oyuncak almak istemeyebilir. Etkilenen kolunu vücuduna yakın tutabilir. Küçük çocuklar ağrının yerini açık şekilde tarif edemeyebilir. Bu nedenle davranış değişiklikleri önemli bir ipucu olabilir.
Ağrı sık görülen belirtilerden biridir. Dirseği bükmek veya kolu uzatmak ağrıyı artırabilir. Avuç içini çevirmek de rahatsızlık oluşturabilir. Bazı çocuklar koluna dokunulduğunda huzursuz olabilir. Şişlik, morarma veya hassasiyet görülebilir.
Dadı dirseğinde belirtiler biraz farklı olabilir. Belirgin şişlik veya morarma çoğu zaman görülmez. Çocuk kolunu hafif bükülü şekilde yanında tutabilir. Kolu kullanmaktan kaçınması dikkat çekebilir. Olaydan hemen önce kolun çekilmiş olması önemli bir ipucudur.
Bu tür bir yaralanma şüphesinde eklemi zorlamak doğru değildir. Evde dirseği çekerek veya çevirerek yerine oturtmaya çalışılmamalıdır. Bu tür müdahaleler ek yaralanmaya yol açabilir. Belirgin şekil bozukluğu varsa tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir. Yoğun ağrı veya hızlı gelişen şişlik de önemlidir.
Parmaklarda solukluk, morarma veya uyuşma görülmesi daha hızlı değerlendirme gerektirir. Çocuğun kolunu hiç kullanmaması da önemli bir bulgudur. Ağrı azalsa bile hareket kısıtlılığı sürebilir. Travma sonrasında bu durum devam ediyorsa muayene yapılmalıdır.
Çocuklarda Dirsek Çıkığı Nasıl Teşhis Edilir?
Teşhis süreci olayın nasıl meydana geldiğinin öğrenilmesiyle başlar. Hekim düşme, çarpma veya kolun çekilmesi gibi durumları sorgular. Daha sonra çocuğun kolunu nasıl tuttuğu gözlemlenir. Dirsek, ön kol ve el bileği birlikte değerlendirilir. Böylece ağrının kaynağı daha doğru belirlenebilir.
Fizik muayenede hassasiyet ve şişlik kontrol edilir. Hareket kısıtlılığı da değerlendirilir. Dirseğin görünümü diğer tarafla karşılaştırılabilir. El ve parmak hareketleri incelenir. Dolaşım ve sinir fonksiyonları da kontrol edilir. Bu muayene, eşlik eden farklı yaralanmaların fark edilmesine yardımcı olur.
Bazı vakalarda muayene bulguları tanı için yeterli olabilir. Tipik kol çekilmesi öyküsü bulunan küçük çocuklarda dadı dirseği düşünülebilir. Ancak travmanın şekli farklıysa ek inceleme gerekebilir. Özellikle düşme ve doğrudan darbe durumlarında kırık olasılığı değerlendirilir.
Çocuklarda dirsek çıkığı şüphesinde röntgen her zaman gerekli olmayabilir. Fakat belirgin şişlik veya şekil bozukluğu varsa röntgen istenebilir. Kırık şüphesi de görüntüleme ihtiyacını artırır. Röntgen kemiklerin konumunu değerlendirmeye yardımcı olur. Olası kırıkların görülmesini de sağlar.
Teşhiste amaç yalnızca çıkığı belirlemek değildir. Kırık, bağ yaralanması veya farklı bir eklem problemi de araştırılır. Bu ayrım tedavi seçimini doğrudan etkiler. Bu nedenle yalnızca dış görünüşe bakılarak karar verilmemelidir.
Çocuklarda Dirsek Çıkığı Tedavisi Nasıl Yapılır?
Tedavi yaralanmanın türüne göre planlanır. Dadı dirseği bulunan çocuklarda hekim kontrollü bir manevra uygulayabilir. Bu işlem, yer değiştiren yapının normal konumuna dönmesini amaçlar. Başarılı bir uygulama sonrasında çocuk kısa süre içinde kolunu yeniden kullanmaya başlayabilir.
Tam çıkıklarda yaklaşım farklı olabilir. Eklem uygun koşullarda kontrollü şekilde yerine getirilebilir. İşlem öncesinde dolaşım ve sinir fonksiyonları kontrol edilir. İşlem sonrasında aynı kontroller tekrar yapılabilir. Dirseğin bir süre sabit tutulması gerekebilir.
Çocuklarda dirsek çıkığı ile birlikte kırık saptanırsa tedavi planı değişebilir. Atel veya alçı kullanılabilir. Bazı kırıklarda cerrahi tedavi gerekebilir. Her yaralanmaya aynı yöntem uygulanmaz. Karar muayene ve görüntüleme sonuçlarına göre verilir.
Tedavi sonrasında çocuğun kolundan ani şekilde çekilmemesi önemlidir. Özellikle daha önce dadı dirseği yaşayan çocuklarda tekrarlama görülebilir. Çocuğu ellerinden kaldırmak yerine gövdesinden desteklemek daha güvenlidir. Günlük hareketlere dönüş süresi yaralanmanın türüne göre değişebilir.
Ağrı devam ederse yeniden değerlendirme yapılmalıdır. Çocuk kolunu kullanmak istemiyorsa kontrol gerekebilir. Artan şişlik, morarma veya hareket kısıtlılığı da önemlidir. Önerilen kontrollerin aksatılmaması iyileşme sürecinin izlenmesine yardımcı olur.



